Νεοελληνική Γλώσσα για το Λύκειο: Μεθοδολογία παραγωγής λόγου για την Α΄, Β΄, Γ΄ Λυκείου

Στο βιβλίο αυτό:
παρουσιάζεται το διαδικαστικό μοντέλο σύνταξης κειμένων όπως προτείνεται και στο σχολικό βιβλίο (Έκφραση-Έκθεση, τ.γ΄σελ.278-287) και γενικότερα στη σχετική με τη σύνταξη κειμένων βιβλιογραφία.
Συγκεκριμένα, παρουσιάζονται αναλυτικά και με πολλά παραδείγματα τα στάδια συγγραφικής διαδικασίας (προσυγγραφικό και συγγραφικό)
Α. Διαβάζω τις οδηγίες παραγωγής λόγου και κατανοώ το θέμα (δηλαδή το ζητούμενο)
Β. Συγκεντρώνω το υλικό μου και κάνω διάγραμμα ανάλογα με το περιεχόμενο κάθε ζητουμένου
Γ. Γράφω άρθρο, ομιλία, επιστολή -αναπτύσσοντας τις απαντήσεις μου με τον κατάλληλο τρόπο οργάνωσης ανάλογα με το περιεχόμενο του ζητουμένου.
Στο βιβλίο περιλαμβάνονται και 16 ανεπτυγμένες εκθέσεις (με θεματολογία της Γ, Α' και Β' Λυκείου). Έτσι, οι μαθητές μπορούν να παρατηρήσουν βήμα-βήμα όλα τα στάδια της συγγραφικής διαδικασίας; από τον εντοπισμό των στοιχείων στα κείμενα αναφοράς και την προσθήκη δικών τους απαντήσεων μέχρι την οργάνωση και τη δημιουργική αξιοποίησή τους στο κείμενο που καλούνται να συντάξουν (άρθρο, ομιλία, επιστολή).
Δυσκολίες και μέθοδος:
Η παραγωγή λόγου είναι μια εξαιρετικά σύνθετη, πολύπλευρη και απαιτητική πνευματική διαδικασία διότι απαιτεί ένα σύνολο επιλογών από το προσυγγραφικό μέχρι το συγγραφικό στάδιο σε περιορισμένο χρόνο και σε συνθήκες πίεσης.
Επιλογές
- ως προς το περιεχόμενο (τι να πω;)
- ως προς τη δομή (πώς να οργανώσω τις απαντήσεις μου;)
- ως προς τις γλωσσικές επιλογές (πώς θα αναπτύξω τις απαντήσεις μου σε παράγραφο, πώς θα τις υποστηρίξω με επιχειρήματα;)
Γι' αυτό είναι αναγκαίο να ακολουθούν οι μαθητές συγκεκριμένα στάδια κατά τη συγγραφική διαδικασία. Άλλωστε, όλοι οι συγγραφείς -όπως αποδείχθηκε από εκτεταμένες έρευνες μελετητών- δεν συνθέτουν αυθόρμητα και αβίαστα την ώρα που γράφουν, αλλά ακολουθούν μια δεδομένη πορεία με επιμέρους φάσεις: δηλαδή επεξεργάζονται και οργανώνουν λογικά τις πληροφορίες τους πριν τις παρουσιάσουν γλωσσικά. Η συνήθης σχολική πρακτική, κατά την οποία οι μαθητές προσπαθούν «να επιτελέσουν ταυτόχρονα τρεις λειτουργίες, δηλαδή να παράγουν και να οργανώνουν τις ιδέες τους και να τις εκφράζουν με το λόγο, είναι καταδικασμένες σε αποτυχία» (Ηλίας Ματσαγγούρας, Κειμενοκεντρική προσέγγιση του Γραπτού Λόγου, 2004, σ. 175)